Hesterine de Reus, Veldtocht door het mannen-imperium

Aan de wieg van het vrouwenvoetbal in Nederland staat Hesterine de Reus. De topcoach voert strijd op vele fronten. Had zij Kick geheten, dan was er een stripverhaal over haar gemaakt.

Het is 1968, meisjes mogen niet voetballen, in elk geval geen officiële wedstrijden spelen. Elke woensdag na de training deelt de pupillentrainer van PSV Poortugaal kaarten uit. Zo worden de spelers geïnformeerd over de komende wedstrijd. Elke week staat Hesterine de Reus in de rij, hopend op een uitnodiging. Elke week keert ze met lege handen huiswaarts.

Na ruim een jaar wordt haar volharding beloond en krijgt ze een uitnodiging voor een oefenwedstrijd. Op de dag van de wedstrijd regent het pijpestelen en de wedstrijd wordt afgelast. De Reus is daar niet van overtuigd en gaat naar het sportpark. Daar staat ze in de druilende regen voor het gesloten hek, voetbaltas in de hand, en ziet ze dat het veld onbespeelbaar is.

Een tweede uitnodiging volgt enkele maanden later. In april 1970, 9 jaar oud, speelt De Reus haar eerste officiële wedstrijd. Vanaf dat moment mag ze illegaal meedoen met de jongens. Dertien jaar later staat ze in het Nederlands elftal. Had Hesterine Kick geheten, dan was er een stripverhaal van gemaakt.

Hesterine de Reus (52) staat aan de wieg van het vrouwenvoetbal in Nederland. Ze is de tweede vrouw die het diploma Coach Betaald Voetbal behaalde, het hoogste trainersdiploma in de voetballerij. Jarenlang was ze in dienst van de voetbalbond KNVB, waar ze alle nationale jeugdteams heeft getraind.

De A-selectie kan binnenkort geschiedenis schrijven door zich voor de eerste keer te kwalificeren voor het WK, volgend jaar in Canada. De Reus heeft bijna alle speelsters onder haar hoede gehad.

Als het Nederlands elftal deze maand wint van Schotland (25 oktober in Edinburgh, vijf dagen later op Het Kasteel in Rotterdam) en een maand later afrekent met de winnaar van Italië-Oekraïne, is het van de partij op het WK.

De Reus was bondscoach van Jordanië en Australië. Tegenwoordig reist ze voor de wereldvoetbalbond FIFA en de Europese UEFA door Azië om bonden te ondersteunen bij de ontwikkeling van vrouwenvoetbal. Vorige maand was ze in Iran, deze maand is ze in Koeweit. De komende maanden zijn Zuid-Korea en de Fiji-eilanden aan de beurt.

De Reus is geboren in een bakkersgezin in Poortugaal, onder de rook van Rotterdam. Tweede uit een gezin van vijf, allemaal Feyenoord-supporters; Hesterine is de fanatiekste. Met haar vader gaat ze naar De Kuip, waar ze een seizoenkaart hebben voor de Maastribune. Het zijn de gloriejaren van Feyenoord met drie landstitels, de Europacup 1 en de wereldbeker.

Met buurjongens voetbalt ze op straat, trapt ze een balletje tegen de muur van de bakkerij en gaat ze mee naar de training van PSV Poortugaal. De trainer vraagt of ze wil meedoen. Die denkt vanwege haar korte haar en haar balvaardigheid met een jongen van doen te hebben.

Na enkele weken vraagt vader De Reus of hij contributie moet betalen voor zijn dochter. Pas dan komt de trainer erachter dat ze een meisje is. Ze mag blijven trainen, maar spelen is er niet bij.

Ze behoort tot de besten van de pupillen en wordt snel aanvoerder als ze eindelijk wedstrijden mag spelen. Voor haar teamgenoten is ze one of the guys, de tegenstanders weten aanvankelijk niet dat ze tegen een meisje spelen. In haar laatste seizoen bij de pupillen lekt het uit. Ze wordt uitgelachen voor de wedstrijd en gepest in de rust.

Pestkoppen

In het veld rekent De Reus af met de pestkoppen. Ze is een geduchte balveroveraar, heeft gevoel voor positie en paart een ijzeren wil om te winnen aan een tomeloze werklust. De jongens hebben geen schijn van kans.

In 1971, vijftig jaar na de invoering van het vrouwenkiesrecht, wordt het verbod op vrouwenvoetbal opgeheven. Tussen 1983 en 1993 speelt De Reus 44 interlands. Het zijn de pioniersjaren van het vrouwenvoetbal.

Met een groepje internationals en de bondscoach rijdt De Reus naar Noorwegen om de Noorsedames, een topploeg en hun toekomstige tegenstander, aan het werk te zien. Veel internationals reizen als ambassadeurs door het land en geven demonstratietrainingen.

Onverzettelijk, duidelijk, gestructureerd, daadkrachtig, veeleisend en fanatiek wordt De Reus genoemd. Als mensen hun afspraken niet nakomen, kan het knetteren. Of het nu speelsters, de begeleidingsstaf of bestuurders zijn, De Reus maakt duidelijk dat ze daar niet van gediend is.

Haar sterke persoonlijkheid komt goed van pas bij het openbreken van het mannenbolwerk. In het begin moet ze overal bewijzen dat ze verstand heeft van voetbal. Op de parkeerplaats van een club waar ze een cursus voor pupillentrainers gaat geven, komt ze een jochie van een jaar of 10 tegen die vraagt of ze komt coachen. ‘Ja’, antwoordt De Reus. ‘De F’jes zeker’, smaalt de jongen.

Het zijn de jaren dat mannen naar vrouwen komen kijken in plaats van naar het voetbal. Na de wedstrijd vragen ze of er nog shirtjes worden geruild. De Reus ergert zich daar kapot aan. Het sterkt haar in de overtuiging dat er nog veel zendingswerk is te verrichten.

International Daniëlle van de Donk, die in het Nederlands elftal onder de 17 en bij PSV/FC Eindhoven onder De Reus trainde, roemt haar ‘best wel strenge’ aanpak. ‘We hadden er allemaal baat bij. Ze kan een speler individueel en het team beter maken. Onder haar speelden we aantrekkelijk voetbal.’

Bij binnenkomst wil De Reus een hand, elke training weer, kan ze meteen kijken hoe de speelster ervoor staat. Ze beseft dat iemand die in de knoei zit met een werkstuk voor school, ‘s avonds op de training daarover door maalt.

‘Dan help je ze meer door ze een training te laten overslaan. De Totale Mens, waarmee Van Gaal tijdens het afgelopen WK furore maakte, bestaat voor Hesterine allang’, zegt Jacques van Rossum, een in talentontwikkeling gespecialiseerde psycholoog met wie De Reus geregeld contact had.

De Reus hamert op eenheid en let erop hoe de spelers met elkaar omgaan. Van de Donk: ‘In een vrouwenteam wordt snel gekletst. Doordat ze daar korte metten mee maakt, krijgt de onrust geen kans.’

In Australië gebeurt dat toch. Internationals die hun basisplaats verspelen omdat ze niet leveren wat De Reus verlangt, slaan aan het muiten. Ze klagen over haar strakke regime, schrijven Australische kranten. Wat er precies is gebeurd, is niet duidelijk, maar De Reus moet vertrekken. Ze heeft er naar buiten toe nooit veel woorden aan vuil gemaakt. Ook dat is De Reus: hoofdstuk uit, volgende hoofdstuk. Meteen na haar ontslag lijft de Europese voetbalbond UEFA haar in.

In Jordanië wordt een groot beroep gedaan op haar inlevingsvermogen. Moeten speelsters in het Westen het haar niet flikken te laat te komen, in Jordanië moet ze de teugels laten vieren, anders had ze alleen op het trainingsveld gestaan. Als ze de keeper kwijt is op de training, zit die binnen te bidden.

Strijd voert ze op andere fronten; over ballenmeisjes bij een interland, die volgens de bond ballenjongens moesten zijn. Strijd voerde ze voor de hijab, de hoofddoek die ook de hals bedekt en door de wereldvoetbalbond FIFA is verboden. Daardoor kan De Reus haar keepster en beste spits niet opstellen in wedstrijden die onder de vlag van de FIFA worden gespeeld.

In een kwalificatiewedstrijd voor de Olympische Spelen van 2012 treedt Jordanië aan tegen Iran, dat uit louter speelsters met een hijab bestaat. Nadat de elftallen zich hebben opgesteld en de volksliederen hebben geklonken, blaast de scheidsrechter de wedstrijd af en wordt Iran uit het toernooi gezet.

Huilende speelsters

De hartverscheurende taferelen die zich dan afspelen, grijpen De Reus bij de keel. Huilende speelsters en hun coach staan radeloos op het veld. Ter plekke besluit ze een einde te maken aan deze onrechtvaardigheid. Gesteund door prins Ali Bin Al-Hussein, broer van koning Abdullah II en voorzitter van de Jordaanse voetbalbond, weet ze de FIFA te overtuigen. Het verbod wordt afgeschaft.

Nadat de onrust in het Midden-Oosten Jordanië heeft bereikt en orthodoxe moslims zich nadrukkelijker gaan roeren, zwelt de kritiek op De Reus’ seksuele geaardheid en haar vrouwelijke partner aan. Als haar speelsters onder druk worden gezet door hun familie, stapt ze op.

Alex Pastoor (oud-trainer van Excelsior, NEC en AZ) volgt in dezelfde tijd als Hesterine de Reus de cursus coach betaald voetbal. Met haar gestructureerde manier van werken en professionele aanpak maakt ze indruk op het klasje oud-voetballers, waar ook Patrick Kluivert in zit.

Pastoor zegt: ‘De presentatie die Hesterine gaf over onze stage bij AC Milan sprong eruit door de helderheid. Hoe ze het vrouwenvoetbal naar een hoger plan wil tillen, heeft ze scherp in het hoofd. Dat hebben lang niet alle trainers, kan ik je verzekeren.’

In topvoetbal gaat het om de details – De Reus houdt die scherp in de gaten. Een voorbeeld? Buiten de kleedkamer mogen de speelsters geen slippers dragen, om te voorkomen dat ze hun tenen stoten. In de eetzaal van het hotel, een wandeling met het team – sportschoenen aan.

Zal De Reus ooit een profclub leiden bij de mannen? Pastoor: ‘Ze zou het kunnen, daar twijfel ik geen seconde aan, maar Nederland is er nog niet rijp voor. Ooit zal het er een keer van komen, tien jaar geleden waren een vrouwelijke scheidsrechter en een vrouwelijke teamarts ook ondenkbaar.’

Het zou de bekroning zijn van De Reus’ veldtocht door het voetbalimperium.

Hesterine de Reus

1961
Geboren in Poortugaal

1968-1994
Gespeeld bij PSV Poortugaal (de eerste jaren alleen trainend); De Charloische Leeuw, Rotterdam; KFC71, Delft; VV Rijsoord, Ridderkerk.

1983-1993
44 wedstrijden voor Nederland

1994-2010
KNVB-coach, alle jeugdteams getraind. Met het team onder 19 halve finale Europees kampioenschap gehaald

1998-2003
Coach Seastum, Zeist. Kampioen van Nederland in 1999, 2000 en 2002

2009
Als tweede vrouw in Nederland geslaagd voor coach betaald voetbal

2010-2012
Bondscoach Jordanië

2012
Coach PSV/FC Eindhoven

2013-2014
Bondscoach Australië

2014
Technisch specialist UEFA, opleider bij de FIFA

Bron: Jaap Stam, De Volkskrant

2 gedachten over “Hesterine de Reus, Veldtocht door het mannen-imperium

  1. Dat is gaaf, als ik mij niet vergis, heb ik ook nog training van haar gehad! :)

Reacties zijn gesloten.